معرفی

پيش زمينه

 اين مقاله بنا به سفارش کميته آموزش موسسه بين المللی مديريت تکنولوژی IAMOT تهيه شده است.

تعدادی سازمان های تخصصی در زمينه مديريت تکنولوژی وجود دارند که از آن جمله می توان به سازمان های ذيل اشاره نمود:

(i) The International Association for the Management of Technology (IAMOT)

(ii) Technology Management Education Association (TMEDA).

(iii) Portland International Center for the Management of Engineering and Technology (PICMET).

(iv) Engineering and Technology Managers Education and Research Council (ETMERC).

(v) European Institute for Technology and Innovation Management (EITIM).

(vi) MOT Consortium in Japan.

(vii) International Forum for Technology Management (IFTM).

برای پيشرفت اين دانش مواردی تعين شده است که جهت ايجاد اين دانش جديد جامعه مديريت تکنولوژی موارد زير را ايجاد نمود

· پيکره دانشی

· جامعه پيشگامان

ايجاد دوره های آکادميک

مديريت تکنولوژی يک فعاليت بسيار متنوع است مطالعه . (Kocaoglu, et al, 2003) بيش از 270 برنامه آکادميک مرتبط را شناسايط نمود. مطالعه يافته هايي نظير زير را داراست

· موسسات آموزشی مختلفی که برنامه مديريت تکنولوژی ارئه می کنند.

· سرفصل های گوناگون ( مديريت تکنولوژی و مهندسی مديريت، مهندسی تکنولوژی و MBA تکنولوژی و مديريت مهندسی سيستم و ...

· بيش از 30 کورس

منابع

در آماده سازی اين مقاله از منابع زير استفاده شده است

(i) سخنان طارق خليل در12 آپريل 2004

(ii) گزارش انجمن ملی تحقيقات 1987

(iii) سری گزارشات آياموت

(iv) مدل آموزشی دانشگاه مينيسوتا

(v) بحث جايگاه مديريت تکنولوژی در کنفرانس های مختلف

(vi) مناظره شبکه MINT  2001-2003

دامنه مديريت تکنولوژی

تعريف

مفهوم مديريت تکنولوژی همواره مورد بحث بوده است.در سال 1987 تعريفی ارائه شد :

" مديريت تکنولوژی ، مهندسی و دانش و مديريت را به هم مرتبط ميسازد تا برنامه ريزی و توسعه و اجرای ظرفيت تکنولوژی صورت پذيرد تا اهداف اجرايي و استراتژيک سازمان صورت پذيرد.

تعريف سنتی بر منطق پايه ای استوار است که در سال 1917 شکل گرفت .در اين ديدگاه مديريت تشکيل يافته از تعدادی مفهوم استاندارد است. مانند بازاريابی ، مالی، منابع انسانی ، رهبری .

مفهوم کلاسيک به خوبی با پديده تکنولوژی جور نيست و نمی تواند حقايق را به درستی تحت کنترل درآورد.و نميتواند به ما بگويد چگونه موقعيت ها را برای پيشرفت دانش و تکنولوژی تحت کنترل درآوريم.

تعاريف ديگری نيز وجود دارد مانند: " هنر نگهداری بلوغ قوت بخشيدن به تکنولوژی جديد و پيش بينی تکنولوژی جديد"(حوسنی 2003) يا " شاخه ای از مديريت که پتانسيل تکنولوژی خاصی را گرفته و از ان در کمک به سازمان استفاده می کند"

همانطور که گفته شد مديريت تکنولوژی در محيط های آکادميک مختلفی ارائه ميشود. مدارس تجاری Business schools با فرهنگ نرم و موسات علمی با فرهنگ سخت ارائه دهنده دوره های مديريت تکنولوژی هستند و هر کدام خواص خود را دارا ميباشند.

مدل پيشنهاد شده

مدل ثابت و غير پويا برای مديريت تکنولوژی مناسب نخواهد بود و مدل پويا مناسب تر است. اين مدل بايد

1- تمرکز لازم را برای برجسته کردن ويژگی های تکنولوژی داشته باشد

2- به اندازه ای وسيع باشد که تمامی حوزه های مديريت تکنولوژی را پوشش دهد

3- به اندازه کافی منعطف باشد تا بتواند که تنوع را پوشش دهد

با در نظر گرفتن اين نياز ها مدل ارائه شده از چهار طبقه زير تشکيل مي شود

1- موضوعات تکنولوژی محور

2- تکنولوژی های مرتبط با فعاليت های مديريتی

3- ويژگی های سازمانی

4- قوانين حمايتی

محتويات آکادميک هر طبقه

طبقه اول : موضوعات تکنولوژی محور

قسمتی از اين مدل اين حقيقت را پوشش می دهد که تکنولوژی قلب مديريت تکنولوژی است. محتويات آکادميک اين طبقه عبارتند از :

· تکنولوژی : تئوری مرکز

· ايجاد تکنولوژی

· پيش بينی تکنولوژی foresight

· رشته های تخصصی

طبقه دوم : تکنولوژی مرتبط با فرآيند های مديريتی

اين طبقه به صورت اختصاصی روال های مديريتی که شديدا مرتبط با تکنولوژی است را پوشش می دهد از ويژگی انها اين است که بسيار تکنيکی هستند و دارای سطح بالای نوآوری هستند و بيشتر کمی است . محتويات آکادميک ان عبارتند از :

· پيش بينی تکنواوژی Forecast

· مديريت تحقيق و توسعه

· مديريت نوآوری

· مديريت محصول جديد

· مديريت پروژه

· مديريت حقوق مالکيت معنوی

طبقه سوم: ويژگی های سازمانی

اينطبقه مطالب کلاسيک کسب و کار را پوشش می دهد. اين دروس از همه طبقات ديگر بيشتر حالت استاندارد شده دارند.  بعد از فايول در سال 1917 در مطالعات سازمانی بيشترطن نقش را همين تئوری های سازمانی داشته اند. با وجود تحولات بسيار زياد در اين حوزه اما هنوز اصول تا حد زيادی معتبر هستند.

محتويات آکادميک ان عبارتند از:

· استراتژی

· بازاريابی

· مالی

· MIS

· منابع انسانی

· مديريت

· تحقيق درعمليات

طبقه چهارم: قوانين حمايتی

قوانين حمايتی از مديريت تکنولوژی حمايت می کند چون مديريت تکنولوژی يک فعاليت چند وجهی و وسيع است. قوانين حمايتی نيز معمولا از جنس انسانی و دانش اجنماعی است. مفاد آکادميک آن عبارتند از :

· چارچوب سياست ملی

· تئوری سيستم ها

· آينده بينی

· اصول اخلاقی کار

· اقتصاد

· رفتار انسانی

· متد های کمی

· حسابداری

· حقوق

برخی از دوره ها نياز دارند که به صورت ويژه مورد بحث قرار گيرند.

· دوره آمادگی و ورود

· مطالعات ماموريت کسب و کار

· روش  تحقيق

استفاده از مدل

استفاده از مدل به اين خاطر صورت ميگيرد تا از پوشش کافی مطالب اطمينان حاصل کنيم ، و جايگاه مديريت تکنولوژی را در مقابل ساير رشته های مديريتی مشخص نمايد و جايگاه اين رشته را در قبال ساير رشته ها مشخص کند.

در خصوص تفاوت اين رشته با ساير رشته ها نموداری از تحقيق آقای ون ويک در سال 2002 در زير ارائه شده است.

مقايسه مديريت تکنولوژی و MBA

در مديريت تکنولوژی بر طبقات اول بيشتر تاکيد شده و کمتر به بحث کسب و کار و قوانين آن پرداخته می شود در حالی که در MBA اين روان وارونه است.

جمع بندی

مطالب ذکر شده در اينجا تنها بخش آغازين طراحی مدل مديريت تکنولوژی ميباشد.

در تکميل اين مدل 7 سوال اساسی مطرح ميباشد.

1- آيا ديد اين مدل در طراحی دوره مديريت تکنولوژی ديد صحيحی بوده است؟

2- آياد طراحی يک مدل پويا ايده مناسبی بوده است؟

3- آيا مدل ارائه شده حوزه مديريت تکنولوژی را به صورت کامل پوشش مي دهد؟

4- آيا دوره های آکادميک تعبيه شده در هر طبقه جای رشد دارد؟

5- آيا تعداد طبقات تعريف شده کافی است يا نياز به تغيير دارد؟

6- چه دوره های ديگری بايد اضافه شود؟

7- کدام طبقات به خوبی در حد دانش روز بوده و کداميک احتياج به تغيير دارند؟

8- اين سوالات همواره مد نظر آياموت است .

REFERENCES

 1. A Credo for MOT. Formulated by the MOT community in the course of 2000 – 2003, (http://www.iamot.org).

 2. Hosni, Y. 2003, “Steps for Development in Response to an Effective MOT Education in Japan” Round-table talk, IAMOT Prospective, International Management of Technology Workshop, Tokyo, Japan, October 29-31, 2003

 3. Khalil, T.M., 1999, Management of Technology: The Drivers of Technological Changes in the Twenty First Century, NSF Grant No. SES-0001271, University of Miami.

 4. Kocaoglu, D.F., Sarihan, H.I., Sudrajat, I., and Hernandez, I.P., 2003, “Educational Trends in Engineering and Technology Management”, in Kocaoglu, D.F., Anderson, T.R. et al, Editors; Technology Management for Reshaping the World, IEEE, Piscataway, NJ, pp.153 – 159

 5. Ministry of Economic Trade and Industry, 2003, A Guide to MOT in Japan

 6. National Research Council, 1987 Management of Technology: The Hidden Competitive Advantage. National Academy Press, Washington, DC.

 7. “Technology: A fundamental structure” and “The profession of MOT” Debate in the MINT network over the period 2001-2003. (http://mint.mcmaster.ca)

 8. Van Wyk, R.J., 2002, Slide presentation: “The positioning of MOT” Proceedings of the Eleventh International Conference on the Management of Technology, Miami, Florida