تهیه کننده :فرهاد شاه میری
به نام خدا

حاکمیت شرکتی
Corporate Governance
تاریخچه:
قدیمی ترین مفهوم عبارت "حاکمیت شرکتی"از واژه لاتین Gubenare گرفته شده است که به معنای هدایت کردن می باشد.اگر چه امروزه بیشتر در مفهوم کنترل به کار می رود.
تعریف:
در رابطه با تعریف حاکمیت شرکتی هیچ توافق عمده ای وجود ندارد.
به طور کلی تعاریف مربوطه را در 3 دسته عمده طبقه بندی می کنند.  1)تعاریف محدود مانند تعریف کادبری
                                                                                         2) تعاریف میانه مانند تعریف پارکینسون
                                                                                         3)تعاریف گسترده مانند تعریف IFAC
تعریف کادبری:حاکمیت شرکتی ،سیستمی است که شرکت ها با آن  هدایت و کنترل می شوند.
تعریف پارکینسون:حاکمیت شرکتی،فرآیند نظارت و کنترل برای تضمین عملکرد مدیر، مطابق با منافع سهامداران است.  
تعریف IFAC (فدراسیون بین المللی حسابداران):تعدادی از مسئولیت ها و شیوه های به کار گرفته شده توسط هیئت مدیره و مدیران مسئول، با هدف مشخص کردن مسیر استراتژیک،به گونه ای که تضمین کننده دسترسی به اهداف و مصرف مسئولانه منابع باشد.
از تمام تعاریف مرتبط با حاکمیت شرکتی 2 مفهوم کلان زیر استنباط می گردد:
1.    یک مفهوم میان رشته ای است.
2.    هدف نهایی آن دستیابی به 4 مورد زیر است :    1)رعایت حقوق ذینفعان
                                                              2)پاسخگویی
                                                              3)شفافیت
                                                              4)عدالت
                                                     
اصول منتشره توسط OECD در رابطه با حاکمیت شرکتی عبارتند از:
1.    تعین مبنایی برای چارچوب موثر حاکمیت شرکتی
2.    حقوق سهامداران
3.    رفتار یکسان با سهامداران
4.    نقش ذینفعان در حاکمیت شرکتی
5.    افشاء و شفافیت
6.    مسئولیت های هیئت مدیره مانند کنترل های داخلی

تاریخچه حاکمیت شرکتی در ایران:
1.    دهه 1340 تشکیل بورس و 1347 لایحه اصلاحی قانون تجارت در رابطه با حاکمیت شرکتی
2.    1380، مذاکرات مسئولان وقت بورس و مرکز پژوهش های مجلس در رابطه با حاکمیت شرکتی
3.    آذر 83  ،تشکیل کنفرانس ملی با موضوع"بازار سرمایه ، موتور محرک توسعه اقتصادی ایران"در دانشگاه علامه وطرح حاکمیت شرکتی نخستین بار در سطح آکادمیک
4.    برگذاری 2 کنفرانس دیگر در سال های 83 و 84 و به  دنبال آنها انتشار اولین ویرایش آیین نامه حاکمیت شرکتی توسط مرکز تحقیقات و توسعه بازار سرمایه سازمان بورس و اوراق بهادار



عوامل تاثیر گذار بر نظام حاکمیت شرکتی:
•    عوامل داخلی مانند سیاست های دولتی
•    عوامل خارجی مانند میزان جریان سرملیه از خارج به داخل




انواع نظام های حاکمیت شرکتی:
•    نظام حامیت شرکتی درون سازمانی:تسلط سرمایه داران عمده و فاصله کم میان مدیریت و مالکیت
•    نظام حاکمیت شرکتی برون سازمانی:تسلط تعداد زیادی از سرمایه داران خرد و فاصله زیاد میان مالکیت و مدیریت
سیستم حاکمیت شرکتی در ایران بیشتر از نوع حاکمیت شرکتی درون سازمانی می باشد.که در صورتیکه به مساله خصوصی سازی که در برنامه های سوم و چهارم توسعه مد نظر قرار گرفته ،توجه شود روند حرکت به سوی نظام مطلوب حاکمیت شرکتی برون سازمانی خواهد بود.




مکانیسم های درون و برون سازمانی اثر گذار بر حاکمیت شرکتی:
مکانیسم های  برونی مانند:نظارت قانونی،نظارت حقوقی،نظارت سهامداران عمده و خرد
مکانسیم های درونیمانند:هیئت مدیره،مدیریت اجرایی،کنترل های داخلی                                                              




آذر 86